مفهوم شهوت و ریشه ی مفاسد اخلاقی و اجتماعی

مفهوم شهوت :

شهوت در لغت به معنای هرگونه خواهش نفسانی و میل و رغبت به لذات

مادی است و در اصطلاح علم اخلاق ، تمایل افراط گونه به لذتهای مادی است

که نقطه مقابل عفت است و عفّت همان خویشتنداری در برابر این نوع تمایلات

نفسانی است .

ریشه ی مفاسد اخلاقی و اجتماعی :

برخی ، ریشه ی بسیاری از مفاسد اخلاقی و اجتماعی را فقر می دانند و

برخی دیگر مال و ثروت را . با توجه به دو نکته زیر دانسته می شود که این دو

دیدگاه هیچ تعارض و تضادی با یکدیگر ندارند .

نکته ی اوّل : همانطور که پیشتر اشاره شد نکوهش یا عدم نکوهش ثروت به

نحوه ی استفاده از آن بستگی دارد . اگر به خوبی از آن استفاده شود حتی

می تواند زمینه کمال انسان را فراهم سازد .

اما کسی که فراتر از نیازهای خود از امکانات مادی برخوردار باشد و تقوای

اللهی هم نداشته باشد ثروت خود را در جهت بهره مندی بیشتر از شهوات و

برآوردن خواهشهای نفسانی بیرون از دایره ی حدود اللهی به کار خواهد

گرفت .

نکته ی دوّم : فقر و ناداری گر چه زندگی را به چالش می کشاند و روزگار را بر

آدمی تلخ می کند ولی به تنهایی سبب گمراهی انسان نمی شود . اما اگر فقر

اقتصادی با فقر فرهنگی همراه شود زمینه ی طغیان و فساد را فراهم می

کند .بنابراین فقر و ثروت به تنهایی عامل فساد انسان و جامعه به تنهایی

نیستند و کسی نمی تواند عامل گناه خود را دارایی یا ناداری بداند و از خود

سلب مسئولیت کند . در هر دو حالت آنچه مایه ی رستگاری است فقط تقوا ،

مراقبت و جهت دهی درست خواهشهای نفسانی در چارچوب عقل و آموزه

های دینی است . اما نباید این نکته را هم از نظر دور داشت که زهد و

وارستگی تأثیر به سزایی در حفظ تقوا و دوری از تمایلات نفسانی و شهوات

دارد و ثروت و دارایی معمولا از یک سو توجه به معنویات را کاهش می دهد و

از سوی دیگر انگیزه ارتکاب بسیاری از گناهان را می افزاید . به همین دلیل می

توان یکی از علل و حکمتهای زکات ، صدقه ، انفاق ، وقف نمودن و مانند آنها را

تعدیل و مهار شهوات دانست .

مطلب دیگر این است که علت ارتکاب گناهانی چون سرقت را باید در صفاتی

مانند حرص ، طمع ، فزونی خواهی ، رفاه طلبی و کسب درآمد بالا با تلاش

کمتر جستوجو کرد چرا که خداوند روزی بندگانش را به قدر کفایت در صورت

تلاش آنها ضمانت کرده است .

 

 

/ 0 نظر / 22 بازدید